Fon yüklənir...
Загрузка...

İslamda Pis söz və Kobud danışmaq

Загрузка...


'Pis söz', insanın şərəf və qüruruna yaraşmayacaq dərəcədə xoş

olmayan bəzi sözləri birinin birinə söyləməsidir. Bu cür sözlər yalan deyilsə belə isə haram

olub günah tələbi açıq-aşkardır. Ağla görə çirkin, dinə görə haram bu cur sözlər söyləyənsə

günahkardır. Səbəbi belə sözlər, təbiəti etibarilə bayağı, adi və xüsusiyyət nöqtəsindən

çirkindir. Hər şeyi bilən və görən Allah bilərək və ya bilməyərək deyilən bütün pis sözləri

duymaqdadır. Bunun üçün müsəlman dilinə sahib olmalı və bu cür səhv şeylərdən uzaq

dayanmalıdır. Bir ayədə belə buyurulur: "Allah pis sözün ucadan

deyilməsini sevmir; ancaq haqsızlığa uğrayan başqa. Allah hər şeyi eşidəndir, biləndir. "

(Nisa) Hər nə şəkildə olursa olsun dil ilə pis söz söyləmək, vicdanda çəkinmə və


Allah qorxusu yoxsa dilə asan gəlir. Bu pisliyin məşhurluq qazanması, cəmiyyət vicdanında

dərin təsir buraxar. Bu cəmiyyətdə çox vaxt qarşılıqlı güvən yox olar. İnsanlar getdikcə

pisliyin hər tərəfi bürüdüyünün şahididirlər. İçlərində pislik emal istəyi olmasına

baxmayaraq, bunu etməkdən çəkinən çoxu kimsənin, pisliyin cəmiyyətin vərdişi halına

gəldiyini və yayıldığını görməsi onu işləməsinə səbəb olar. Artıq belə bir vəziyyətdə

çekinmelerine və saxlamalarına gərək qalmaz. Çünki, bu pisliyi ilk dəfə onlar etmirlər ki,

deyə düşünməyə başlayırlar. Çox vaxt pislikdən nifrət eşitmənin səbəbi pisliklə, çoxca iç içə

yaşamaqdır. Çünki insan, ilk qarşılaşdığında pislikdən şiddətli bir şəkildə iyrənər. Ancaq

edilməsi və ya deyilməsi sıxlaştıqça iyrənmənin və diksinmənin nisbəti düşər. Gedərək pisliyi

eşitmək-hətta görmək belə-sadə və alışılmış normal hala gəlir ürəklərə. Artıq pisliyi

dəyişdirmək üçün hərəkətə keçməz olarlar. Bütün bunlar, pislikdən uzaq olduqları halda,

pisliklə ittiham edilən və haqqlarında dedi-qodu çıxarılan insanlara edilən haqsızlığın

yanında olmaqdadır. Ancaq pislik məşhurluq qazandığı zaman, pisliyi açıqlamaq asan və

alışılmış bir şey olduğu zaman, yaxşıların də pislər kimi haqqlarında dedi-qodu çıxarılır.

Böhtan və ithamda çəkinmədən, yaxşılar də pisliyə qarışarlar. Dilləri pis söz söyləməkdən

çəkindirən və çoxu kimsənin pislik etməsinə mane olan fərdi və ictimai utanma duyğusu itib

gedər.Pisliyi aşkar etmək, söymək və böhtan etmək şəklində fərdi ittihamlarla başlar.

İctimai həll və əxlaqi pozulma ilə nəticələnər. Fərd olsun cəmiyyət olsun insanların bir-

birlərini qiymətləndirmə tərzi havalanar. Artıq insanların bir-birlərinə olan etibarları sarsılır.

Günahlandırmalar elə yayılar ki, dillər çəkinmədən gəvələyib durarlar bu söz-söhbətləri.

İslam və Quranın gətirdiyi yüksək mənadakı ədəb və tərbiyə ölçülərindən biri də açıqdan pis

söz söyləməmək, ağılı imanla birləşdirib içimizdən keçən pisliklərin xaricə vurmadan

naməlum hala gətirməkdir.



Unutmayaq ki, Uca Yaradan Rəbbimiz, 'Lailahəillallah' deyən bir

dilin, bu sözə yaraşmayan sözlərlə kirlədilməsinə razı deyil.Hz. İsa (s.ə) ın başından keçən

bir hadisə bizə hansı tip insanların pis söz söyləməyə meylli olduğunu izah etməkdədir: İsa

Peyğəmbər (s.ə) bir kəndin içindən keçərkən azğın Yəhudilərdən biri ona ağız dolusu təhqir

etdi, ən yaraşıqsız sözləri sərf etməkdə belə bir qorxu görmədi. Hz. İsa (ə.s.) o ədəbsizi

dinlədikdən sonra, ona ən həssas, oxşayıcı və rəhmət saçıcı sözlərlə cavab verdi. Bu

hadisəyə şahid olanlardan insaf sahibi bir adam dözə bilməyərək dedi ki: 'Ya İsa! Bu adam

sizə ən ağır sözləri sərf etdi, təhqir tapıldı, sən isə ona ən gözəl və oxşayıcı sözlərlə cavab

verdin, niyə? 'İsa Peyğəmbər (s.ə) ona bu cavabı verdi:' Hər kəs

kisəsindəkini xərcləyər. Onun kisəsində küfr, Herz, ədəb xarici sözlər var. Mənim kisəmdə,

ədəb, tərbiyə, gözəl əxlaq və fəzilət çiçəkləri var. Burada bilinməsi lazım olan digər xüsus, bir

insanı pis ləqəblərlə çağırmaq da pis söz anlayışının içinə girməkdədir. Çünki o pis ləqəb

insanın qürurunu təhqir etməkdə və şərəfli bir varlıq olan insanın şəxsiyyətinə yaraşmaz.

Ayrıca bu vəziyyətin fasiqlik işarəsi olduğu bildirilməkdədir. Bunun üçün bir ayədə belə

buyurulur: "Ey iman gətirənlər, bir qövm (bir başqa) digərini məsxərəyə qoymasın, bəlkə

(lağ edilənlər) onlardan daha yaxşı olsunlar qadınlar da qadınları (lağa qoymasınlar) bəlkə

özlərindən daha yaxşıdırlar. Öz nəfsinizi (öz özünüzü) yadırgayıp-hörmətdən salmayın və

bir-birinizi 'olmadıq-pis ləqəblərlə çağırmayın. İmandan sonra fasiqlik nə pis bir addır. Kim

tövbə etməzsə məhz onlar zalımlardır olanlar da məhz onlardır. "(Hucurat)Burada çirkin

ləqəbləri gündəmə gətirmənin doğru bir davranış olmadığı, bunun səviyyəsizliyə gətirib

çıxardığı izah edilməkdədir. Pisliyin davamlı olma təhlükəsinə vurğu edilməkdədir. Yəni

adam ürəyi pisliklə dolu olmadıqca bir başqasına pis bir şey söyləməz. Bu baxımdan

adamın ürəyinin pisliklə dolu olması belə başlı başına bir qüsurdur. Bu səbəbdən, ancaq

nəfsini pisliyinin yuvası halına gətirən bir kimsə başqalarını tənqid edər və onları da özünü

tənqid etmələri üçün dəvət edir. Qarşısındakı adamın şərəfi etibarilə cavab verməməsi ayrı

bir məsələdir, amma o tənqid qapısını açmışdır bir dəfə. Alaya alma və gətirməyən, kəslərin

xoşlanmadığı lağ və ayıb duyğusuna qapıldıqları pis ləqəb taxma da daxildir. Möminin

digər mömin üzərindəki haqqlarından biri də özünü hörmətdən salacaq və xoşuna

gəlməyəcək pis ləqəblərlə çağırılmamasıdır. Möminin möminə qarşı ədəb qaydalarından biri

belə yaraşdırmalarla qardaşını üzməməsidir. Necə ki Rəsulullah (s.ə.)

cahiliyyət dövründə ilişmiş olan ad və ləqəbləri dəyişdirmişdir. Rəsulullah (s.ə) 'ın o


ləqəb və adlarda incə hissi və uca ürəyi səhabələrini hörmətdən salacaq ya da özlərini

həqarətli xüsusiyyətlə xarakterizə ünsürləri hiss etmişdir. Müsəlman başqalarına qarşı hər

baxımdan hörmətli, ədəbli və terbiyəlidir. Başqasını üzəcək söz və davranışdan çəkinməyə

imanının gərəyidir. O baxımdan din qardaşını üzəcək bir adla çağırması haram qılınmışdır.

Kiçikdən böyüyə hər kəsə sevgi-hörmət içərisində davranmaq vəziyyətində olan müsəlman

din qardaşına qarşı daha da hörmətli və səviyyəli olmaq məcburiyyətindədir. Çünki

Peyğəmbər Əfəndimiz bir hədisində bunu belə dilə gətirmişdir: "Mömin;

insanları pisləyən, lənətləyən, pis söz və çirkin davranış sərgiləyən kimsə deyil"
. Bir


çox dəfə yetkin müsəlman olmanın əhəmiyyətindən bəhs edən Peyğəmbərimiz (s.ə.v.) bu

sözündə də bunu təkrar etmişdir. Bu səbəbdən biz anlayırıq ki, insanları pisləmək kamil

mömin olmağa maneədir. Başqalarının eyiblərini araşdıran, bəzi qüsurlarını ifşa edən,

soyuna sopuna dil uzadan bir insan kamil bir mömin ola bilməz. Eyni şəkildə sözdə və

davranışda həddi aşmaq, pis söz və çirkin davranışlar sərgiləmək yaxşı bir möminə

yaraşmaz. Bu cür pis xislətlər bir cəmiyyətdə yayılsa, insanlar arasında hörmət, sevgi,

dostluq və qardaşlıq ortadan qalxar. Belə bir cəmiyyət, birlik və birlik ruhunu itirər; hər kəs

bir-biriylə məşğul olar, aralarına kin və düşmənlik girər. Halbuki kamil mömin olmağa

diqqət göstərmək və yaxşılıq hər gün bir addım daha irəliyə getmək hər möminin üzərinə

düşən vəzifələrdən biridir.



Gözəl əxlaq və hikmət sahibi adama və ağılı başında möminə çirkin və gərəksiz sözlərdən

uzaqlaşdırıb dilini bəzəmək üçün bu hədis yetər.Rəvayət olunur ki, Yəhudilərdən bir qrup

Allah (cc) 'ın Rəsulu Hz. Məhəmməd (s.ə.v) 'in yanına gəlib'

Əssəlamu əleykə 'deyər kimi,' Essamü Aleyke "dedilər. 'Sam' onların dilində 'ölüm'

mənasını verirdi. Allah Rəsulu (s.ə.s.); 'Və əleykum "deyə cavab verdi. O sırada

Peyğəmbərimiz (sav) 'in yanında olan Hz.Aişe (s.ə) isə buna sabr edəbilməyib onlara

eyniylə cavab verincə Rəsulullah (s.ə.v) Hz. Aişəyə bundan daşınmağa çağırdı və belə dedi:

"Sənə lazım olan yumşaq olmağındır. 'Hz. Aişə (s.ə): "Ya Rəsulullah, dediklərini eşitməmişik

mi? 'Deyincə, Allah Rəsulu (s.ə.s.):" Eşitdim, lakin' Və əleykum "demək surətiylə geri etdim.

'Buyurub belə dedi: "Şübhəsiz Allah rifq sahibidir, hər işdə yumşaq davrananları sevər."

İnsanları pisləmək, lənətləmək, çirkin söz və davranış sərgiləmək bir müsəlmana

yaraşmayacaq hallerdendir. Bunun yanında müsəlman hər işində həyalı və ədəbli olmalıdır.

Çünki Peyğəmbər Əfəndimiz bir sözündə belə buyurmuşdur: "Bir işdə

çirkinlik olması onu ləkələr; bir işdə həya duyğusunun olması isə onu bəzəyir."


Dinimiz, müsəlmanlara hər barədə yaxşılıq və gözəlliyi ön planda tutmalarını, çirkinliyin hər

növündən uzaq dayanmalarını nəsihət edər. Çirkinlik hər nəyə bulaşsa onu ləkələr, murdar

və xoşagəlməz hala gətirər. Müsəlmanın danışarkən pis söz deyil, tam tərsinə

davranışlarında olduğu kimi sözlərində də gözəlliyi ön planda tutması lazımdır. Çünki

inandığı dəyərlər müsəlmandan bunu istər. Bu səbəbdən mömin bir kimsə birbaşa bu ayənin

həmsöhbətinin: "Sən xasiyyətsiz və qatı ürəkli biri olsaydın, ətrafından dağılıb gedərdilər."

Uca Allah Peyğəmbərini möminlərə qarşı şəfqətli və son dərəcə yumşaq etmişdir. Əgər

kobud və qatı ürəkli olsaydı ətrafında ürəklər birləşməz və ətrafında duyğular toplanmazdı.

Çünki insanlar davamlı; şəfqətli üstün bir nəzarətə, gülər üzlü bir tolerantlığa, özlərini

qucaqlayan bir sevgi atmosferinə, nadanlıqları, zəiflik və əskiklikləri üzündən sıxmayan bir

yumşaqlığa ehtiyac duyarlar .Asi,kobud, dolanışıqsız, insanlara qarşı anlayışsız,

mərhəmətsiz və qatı ürəkli kəslər, onları birleştiremez nifrət etdirirlər.



Eyni şəkildə gözəl söz söyləməyi sədəqə dərəcəsinə çatacaq qədər əhəmiyyətli görən bir

dinimiz var. Necə ki Peyğəmbərimiz (sav) belə buyurmuşdur: "Gözəl söz

sədəqədir."
Rəbbimiz (s.ə) Quranda gözəl sözü, kökü sabit, budaqları göyə ucalan


gözəl bir ağaca bənzədərkən pis sözü isə gövdəsi yerdən qoparılmış bir ağaca bənzədirlər:

"Məgər görmürsənmi ki, Allah necə bir misal gətirdi: Gözəl bir sözü, kökü (yerdə) sabit,

budaqları göyə ucalan gözəl bir ağaca (xurma ağacı) kimidir. O (ağac) Rəbbinin izni ilə

bəhrəsini hər zaman verir. Düşünüb ibrət alsınlar! Allah insanlara belə misallar çəkir. Səhv

bir sözün misali, gövdəsi yerdən qoparılmış, ona görə ayaqda dayanma imkanı olmayan

(pis) bir ağaca bənzəyir. "Yaxşılıq qalıcıdır, pislik onu sıxıştırsa da, yoluna

mane olsa da ölməz, solmaz.
Pislik isə uzun müddət yaşaya bilməz. İçinə qarışmış


kimi yaxşılıq qalıqları yox olana qədər yaşaya bilər. Onsuz da saf pislik çox az ola bilər.

İçindəki kimi yaxşılıq qalıqları yox olunca, pislik də yox olub gedər. Geridə bir şey qalmaz.

Bu vəziyyətdə görkəmli və üstün kimi görünsə də içdən içə yox olur, dağılıb gedir.

Unudulmamalıdır ki, yaxşılığın qarşılığı yaxşılıq, pisliyin qarşılığı da pislikdir. Gözəl söz,

çox istiqamətli bir ifadədir. Doğruluğu, zərifliyi, gülər ikiüzlülüyü, yaxınlığı, qardaşlığı,

təhlükəsizliyi və dincliyi təlqin edər. O baxımdan təməlində «Lə iləhə illəllah» olan gözəl sözün

bir çox faydaları söz mövzusudur. Onları belə yekunlaşdıra bilərik:

1.Ruhlara sərinlik, könüllərə fərahlıq verər. Daxili çətinliklərini

aradan qaldırar.

2.Pis duyğu və düşüncələri istiqamətləndirər, yaxşıya, gözələ və

doğruya çevirər.

3.Qardaşlıq, dostluq və yaxınlıq bağlarını qüvvətləndirər.

Cəmiyyəti bir-birinə daha yaxşı qaynaşdırıb bütünləşdirir.

4. Ailəyə xoşbəxtlik, ətraf mühitə güvən və dinclik havası əsdirər. O

baxımdan isti bir maraq və etibarlı bir yanaşmaya səbəb olar.

5. Dövlət bünyəsində kəslərə şərəf, etibar, sevgi və hörmət

qazandırar. Vətəndaşla dövlət heyəti arasında güvən havası əsdirər.

Gözəl sözün bu qədər əhəmiyyəti və faydası olarkən; pis, kobud və sərt söz isə, bunların

tam tərsinə bir yol açar. Bundan ötəri müsəlman əlindən gəldiyincə pis sözdən uzaq, gözəl

sözə yönələcək. Çünki pis söz sərtliyin və kobudluğu bir nəticəsi, gözəl söz isə sevgi dolu bir

könlün meyvəsidir.
Загрузка...

ŞƏRHLƏR

PeTTy

26 İyun 2013 02:45

Bu dil var aaa bu dil başa beladı,adam istenilen mertebeye yükseldib,istenilen mertebeye sala biler.

Cadi

25 İyun 2013 19:54

Allah razi olsun

violetta

25 İyun 2013 11:13

Maraqli idi xosuma geldi.

Kristina

25 İyun 2013 00:14

cox maraqli melumat idi bele bir xeber yerlewdirdiyinize gore allah razi olsun

♣YoL_Cu♣

24 İyun 2013 21:02

Kiçik olmasına rəğmən insanı bəlaya aparan ən böyük vasitə dildir. Allah dili bir dənə yaradıb.


----------------------------


Mən bir gizli xəzinə idim, istədim ki, Tanınam, bəs insanları yaratdım ki, Tanınam
--------------------
Axmaqlarla mübahisə etməyin. Onlar səni əvvəlcə öz səviyyələrinə endirəcəklər, sonra bu səviyyədə təcrübəli olduqları üçün sənə qalib gələcəklər.

БеЛосНежКа

24 İyun 2013 19:28

Uca Yaradan Rəbbimiz, 'Lailahəillallah' deyən bir dilin, bu sözə yaraşmayan sözlərlə kirlədilməsinə razı deyil.
'İsa Peyğəmbər (s.ə) ona bu cavabı verdi:' Hər kəs kisəsindəkini xərcləyər. Onun kisəsində küfr, Herz, ədəb xarici sözlər var. Mənim kisəmdə, ədəb, tərbiyə, gözəl əxlaq və fəzilət çiçəkləri var.


heqiqetende nece defe fikir vermiwem ve wahidi olmuwam..bir insan eger qarwindaki ona soyuwle daniwanda bawini awagi eyib onun seviyyesine duwmeyib, onun kimi soyuwnen cvb qaytarmirsa sopet tez baglanir..ve coxda tehqirli dalawma olmur..ama yox o desin sen de..o qeder deyiwki eline ne kecirki?...bu heyatda insanda en gozel wey bir heya ve sebr olsunki dozsun...xebere gore cox sagolun Allah razi olsun cox maraqla oxudum...

cucewka

24 İyun 2013 18:55

ALLAH RAZI OLSUN ! ! !

Sevinc...

24 İyun 2013 18:15

ALLAH razı olsun

❃FloRal❃

24 İyun 2013 17:59

ALLAH RAZI OLSUN
--------------------

***
❃❃❃

***

Law

24 İyun 2013 17:25

Allah razi olsun..........

Həyat

24 İyun 2013 16:26

"Allah pis sözün ucadan deyilməsini sevmir; ancaq haqsızlığa uğrayan başqa. Allah hər şeyi eşidəndir, biləndir. "
--------------------
~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~
Həyat-bir kitabdır ki, müəllifi sən özünsən.
~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~

Sweet girl ...

24 İyun 2013 16:11

Çox gözəl yazmısınız.ALLAH RAZI OLSUN!!!
Mən salavat kitabından oxumuşdum ki "La ilahə illəllah" Allahın ən sevdiyi sözdür.Bunun zikri də var ki buda Allahın ən sevdiyi zikrdir.
loading...
Загрузка...